Tag: Wypowiedzenie

Co to jest wypowiedzenie?

Wypowiedzenie to jednostronne oświadczenie woli, które prowadzi do zakończenia obowiązującego stosunku prawnego. Co ważne, do jego skuteczności nie potrzeba zgody drugiej strony. Wypowiedzenie może dotyczyć zarówno stosunku pracy, jak i różnych umów cywilnoprawnych, takich jak najem, zlecenie, umowa o dzieło czy umowa pożyczki.

Choć brzmi to prosto, to zasady, formy i skutki wypowiedzenia różnią się w zależności od rodzaju umowy oraz dziedziny prawa, do której ono przynależy.

Kiedy można złożyć wypowiedzenie?

Możliwość wypowiedzenia zależy od treści umowy oraz przepisów ustawowych. Co do zasady, wypowiedzieć można:

  • umowę zawartą na czas nieoznaczony (np. umowę zlecenia bez terminu końcowego),

  • umowę zawartą na czas oznaczony, ale tylko wtedy, gdy przepis prawa lub sama umowa przewiduje taką możliwość.

W niektórych przypadkach wypowiedzenie może być dokonane bezterminowo, a w innych – z zachowaniem określonego okresu wypowiedzenia. Czasem potrzebna jest szczególna przyczyna (np. rażące naruszenie umowy), a innym razem wystarczy wola jednej ze stron.

Wypowiedzenie w prawie pracy

W przypadku umów o pracę wypowiedzenie zostało uregulowane szczegółowo w Kodeksie pracy. Pracownik może wypowiedzieć umowę w każdej chwili, z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia. Pracodawca także ma taką możliwość, ale podlega dodatkowemu obowiązkowi – musi uzasadnić wypowiedzenie umowy zawartej na czas nieokreślony.

Okresy wypowiedzenia umowy o pracę

Okres wypowiedzenia zależy od długości zatrudnienia u danego pracodawcy:

  • 2 tygodnie – gdy pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,

  • 1 miesiąc – gdy zatrudnienie trwało co najmniej 6 miesięcy,

  • 3 miesiące – gdy pracownik przepracował co najmniej 3 lata.

Umowy na czas określony również można wypowiedzieć, ale tylko wtedy, gdy zostały zawarte na okres dłuższy niż 6 miesięcy i zawierają zapis o możliwości wcześniejszego rozwiązania.

Wypowiedzenie w umowach cywilnoprawnych

W prawie cywilnym wypowiedzenie pojawia się m.in. przy umowie zlecenia, najmu, dzierżawy, pożyczki czy umowie o dzieło. Tu przepisy są bardziej elastyczne niż w prawie pracy. Często wystarczy zwykłe oświadczenie woli bez konieczności podania przyczyny.

Przykłady z praktyki:

  • Umowa najmu lokalu na czas nieoznaczony – można wypowiedzieć ją z zachowaniem terminów określonych w Kodeksie cywilnym (np. 3 miesiące na koniec miesiąca kalendarzowego dla lokalu mieszkalnego).

  • Umowa zlecenia – może być wypowiedziana w każdym czasie przez każdą ze stron, ale strona, która wypowie ją bez ważnego powodu, może być zobowiązana do naprawienia szkody.

  • Umowa pożyczki bez określonego terminu spłaty – wierzyciel może ją wypowiedzieć z zachowaniem 6-tygodniowego terminu zwrotu (art. 723 K.c.).

Warto pamiętać, że nawet jeśli wypowiedzenie jest dopuszczalne, nie zawsze można je złożyć bez konsekwencji. W szczególności dotyczy to przypadków, gdy wypowiedzenie zostało dokonane w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Forma wypowiedzenia

Wypowiedzenie może być ustne, pisemne, a nawet elektroniczne – wszystko zależy od konkretnego stosunku prawnego. W niektórych przypadkach przepisy wymagają formy pisemnej, np.:

  • przy wypowiadaniu umowy o pracę,

  • przy wypowiedzeniu umowy najmu lokalu mieszkalnego przez właściciela,

  • gdy umowa zawiera zapis o obowiązkowej formie wypowiedzenia.

Dla celów dowodowych zawsze warto składać wypowiedzenie w formie pisemnej, najlepiej za potwierdzeniem odbioru.

Wypowiedzenie a odstąpienie od umowy

W praktyce często mylone są dwa pojęcia: wypowiedzenie i odstąpienie od umowy. To jednak dwie różne instytucje prawne.

  • Wypowiedzenie działa na przyszłość – kończy umowę na określony moment.

  • Odstąpienie działa wstecz – traktuje się umowę, jakby nigdy nie została zawarta.

Przykład: Jeżeli zleceniodawca wypowie umowę zlecenia – strony rozliczają się za wykonaną część. Jeżeli natomiast odstąpi – mogą być zobowiązane do zwrotu świadczeń, które już sobie wzajemnie przekazały.

Czy każdą umowę można wypowiedzieć?

Nie. Jeśli strony zawarły umowę na czas oznaczony i nie przewidziały możliwości wypowiedzenia, nie można jej jednostronnie zakończyć – chyba że zachodzi tzw. ważna przyczyna. Taka sytuacja może dotyczyć np. umowy najmu zawartej na rok bez klauzuli wypowiedzenia – wtedy wcześniejsze rozwiązanie wymaga szczególnych okoliczności (np. zniszczenie lokalu, rażące naruszenie umowy).

Ochrona przed wypowiedzeniem

Prawo przewiduje szczególne przypadki, w których wypowiedzenie jest niedopuszczalne lub ograniczone. Dotyczy to m.in.:

  • pracowników w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego,

  • pracowników w wieku przedemerytalnym,

  • osób korzystających z urlopu lub niezdolnych do pracy z powodu choroby.

W takich przypadkach wypowiedzenie przez pracodawcę będzie bezskuteczne, a sąd pracy może orzec przywrócenie do pracy i wypłatę odszkodowania.

Podsumowanie – przemyślane działanie i konsultacja z prawnikiem

Choć wypowiedzenie bywa skutecznym narzędziem zakończenia współpracy, nie warto podejmować tej decyzji pochopnie. Niezależnie od tego, czy działasz jako pracodawca, najemca, zleceniodawca czy kontrahent – warto skonsultować swoją sytuację z prawnikiem.

Dobrze sporządzone wypowiedzenie to nie tylko zgodność z przepisami, ale również zabezpieczenie się przed ewentualnym sporem i koniecznością wypłaty odszkodowania.

Powrót do > BLOG PRAWNICZY